Meirihluti bæjarstjórnar í Hveragerði féll í sveitarstjórnarkosningum 16. maí sl. Undirritaður hafði í 4 ár varað við mistökum og reynt að fá breytingar á Aðalskipulagi Hveragerðis með mörgum viðtölum, skrifum til skipulagsfulltrúa, starfsnefndar aðalskipulagsins, bæjarstjórnar og bæjarstjóra. Að lokum, þegar allt annað brást, með greinum í Dagskránni, fréttablaði Suðurlands (dfs.is), einkum 31. júlí og 4. sept. 2025 (fleiri greinar til). Bent var á galla þáverandi staðfests Aðalskipulags og hvernig framlagðar breytingar með skýringaruppdráttum gætu bjargað skipulaginu.
Skrifin báru nákvæmlega engan árangur. Skipuleggjendur töldu að það væri ekki hægt að breyta skipulaginu sem er algjör meinvilla. Auðvitað er hægt að breyta aðalskipulagi. Það er einmitt tilgangurinn með aðalskipulagi, að breyta notkun lands og skipulagsþátta, svo sem vega o.fl. Skipulagslögin staðfesta það. Meta þarf og virða hagsmuni þeirra sem verða fyrir breytingum og bæta. Vegagerðin hafði fært þjóðveginn sunnar en hann er í dag og Landsnet ætlaði að grafa háspennurafstrengi í jörð. Samið hafði verið um það. Bæjarlandið var klofið í miðju.
Tillaga undirritaðs var að flytja þjóðveg og háspennulínur sunnar svo bærinn klofnaði ekki í tvo hluta, til að byggðin þróaðist eðlilega og samfellt. Allar breytingar á nýtingu lands byrja með breytingum í Aðalskipulagi. Bæjarstjórn veit að skipulagsvaldið er í þeirra eigin höndum, hvorki Vegagerðarinnar né Landsnets. Ekkert var því til fyrirstöðu lagalega, að flytja þjóðveg og háspennulínur í nýju Aðalskipulagi eins og hagkvæmast væri fyrir þróun byggðar, þrátt fyrir hugsanlega andstöðu Vegagerðarinnar og Landsnets. Hagsmunir bæjarfélagsins eiga að ráða. Þess vegna hefur bæjarfélagið fengið skipulagsvaldið í hendur. Ef kemur til riftunar gildandi samninga þarf óvilhallur aðili að meta skaðann og bætur greiðast. Oftast næst samkomulag þegar sanngirni er höfð í heiðri. Fyrri meirihluti bæjarfélagsins virðist ekki hafa haft skilning á nauðsyn þess að endursemja við Vegagerðina og Landsnet. Engar framkvæmdir eru hafnar, aðeins undirbúningur og því ætti samkomulag ekki að vera erfitt ef vilji er til staðar.
Nú eftir kosningar myndaðist nýr meirihluti í bæjarstjórn. Sjálfstæðisflokkurinn (D) og Samfylkingin (S) tóku höndum saman. Báðir þessir flokkar höfðu haft á stefnuskrá sinni að lagfæra Aðalskipulagið í kosningabaráttu sinni. Því er von til þess að það gangi eftir. Það þarf þó að gerast skjótt því Vegagerðin áætlar að fjármagn fyrir þjóðveginn fáist 2027(?) þegar nýja brúin yfir Ölfusá verður fullkláruð. Vegagerðin og Landsnet þurfa tíma til að breyta hönnun sinni. Fyrri meirihluti er súr yfir því að missa völdin sem hann hefði haldið með samkomulagi við Samfylkinguna (S) en samningar milli þeirra náðust ekki, sennilega vegna Aðalskipulagsins. Sá meirihluti gat ekki samþykkt að lagfæra nýstaðfesta Aðalskipulagið sem hann bar ábyrgð á, og töldu að samningarnir væru óbreytanlegir, jafnvel helgir. Lánleysi (O) og (B) flokkanna í kosningunum 16. maí er örugglega að hluta til vegna frammistöðu þeirra við vinnslu og afgreiðslu Aðalskipulagsins.
Flutningur á þjóðvegi og háspennulínum o.fl. gerir rammaskipulagið úrelt, því það byggðist á nýstaðfestu Aðalskipulagi og að Breiðvangurinn væri miðbærinn. Það gerir ráð fyrir miðbæjarstarfsemi og þjónustu beggja vegna Breiðumarkar, þrengingu Breiðumarkar, grænu belti og fækkun bílastæða. Þetta er óskiljanleg skipulagshugsun og á móti allri heilbrigðri skipulagsskynsemi. Hringtorg og mislæg gatnamót þjóðvegar munu þrengja að miðbænum og aðkomu í bæinn. Með nýsamþykktu Aðalskipulagi er Hveragerði að búa til svipaðar aðstæður og ríkja við brúarendann og hringtorgið á Selfossi, umferðaröngþveiti sem Árborg hefur lagt kapp á að losna við með nýju brúnni yfir Ölfusá.
Með flutningi á þjóðveginum til suðurs flytst hringtorg þjóðvegar inn í Hveragerði sunnar, og við það skapast möguleikar á uppbyggingu stærri miðbæjar sunnan núverandi þjóðvegar, og þrýstingur á Breiðumörk minnkar. Unnt væri að hafa almenna viðskiptaþjónustu áfram við eystri hlið Breiðumarkar, eins og er í dag, en vesturhliðin væri ætluð fyrir fjölgun nýrra akbrauta, bílastæða og grænu belti, ekki verslanir eða miðbæjarstarfsemi. Byggðin mun tvöfaldast á næstu 25 árum og ferðamönnum fjölga. Umferð inn í bæinn, vestan Varmár, mun tvöfaldast og fara um Breiðumörk. Núverandi rammaskipulag þyngir umferð um Breiðumörk, en með flutningi þjóðvegar og háspennulína eru möguleikar á stóru miðbæjarsvæði sunnan og austan Breiðumarkar, sem léttir á Breiðumörk. Hún er og verður alltaf aðalgata Hveragerðis, enda eina tengingin í bæinn vestan Varmár.
Oddvitar Framsóknar (B) og Okkar Hveragerðis (O) skrifuðu grein í Dagskrána 28. maí sl. Þeir eru súrir yfir því að Samfylkingin (S) hafi ekki fallist á að mynda meirihluta með þeim í stað Sjálfstæðisflokksins. Endurnýjun Aðalskipulagsins virðist hafa verið ágreiningsmálið milli þeirra. Það var varla við því að búast að samkomulag milli þeirra gæti byggst á því, þar sem þessir tveir flokkar báru ábyrgð á nýsamþykktu og afleitu Aðalskipulagi Hveragerðis. Það bendir allt til þess að öll skipulagsvinnan við nýstaðfest Aðalskipulag sé úrelt og ónothæf og að fjármunum til skipulagsvinnunnar hafi verið kastað á glæ.
Stjórn íþróttafélags Hamars birti 22. apríl 2026 úrdrátt úr mjög svartri skýrslu um starfsemi félagsins 2025. Þar fékk bæjarstjórn falleinkunn. Hún hreykti sér af „skýrri framtíðarsýn“ og „ábyrgum vinnubrögðum“, algjör öfugmæli. Íþróttafélagið hefur verið í sárum allt kjörtímabilið og verður örugglega í nokkur ár til viðbótar. Sú sorgarsaga er efni í aðra grein.
Róbert Pétursson, Hveragerði
