Hlutfall aldraðra í samfélaginu hækkar stöðugt. Bætt heilsa og betra heilbrigðiskerfi hafa gert það að verkum að flestir geta búist við að lifa langt fram yfir sjötugt. Árið 2030 verður einn af hverjum sex íbúum jarðar 60 ára eða eldri og árið 2050 mun fjöldi fólks 60 ára og eldri tvöfaldast og gert er ráð fyrir því að fjöldi fólks 80 ára og eldri þrefaldist á milli 2020 og 2050. Að sama skapi mun yngra fólki hlutfallslega fækka.
Leitum nýrra lausna
Það mun alltaf vanta hjúkrunarheimili en það á ekki að vera fyrsti valkostur. Stefna íslenskra stjórnvalda er að aldraðir geti búið sem lengst heima. Göfugt markmið sem einungis mun nást ef hægt verður að bjóða eldri borgurunum upp á þjónustu sem gerir þeim kleift að lifa eðlilegu lífi heima fyrir. Eins og stefnir þá munum við ekki hafa yfir að ráða nægjanlegum fjölda heilbrigðisstarfsmanna til að sinna þessum aukna fjölda eldri borgara og hvað ætlum við sem samfélag að gera þá?
Til að mæta breyttum aðstæðum þurfum við að finna nýja lausnir og horfa til nýrra leiða til að þjónusta aldraða. Hér er tæknin með okkur og miklar framfarir við hjúkrun hafa komið fram á síðustu árum.
Við verðum að nýta okkur tækni og nýjungar á þessu sviði til að gera heimaþjónustu hagkvæmari þannig að hægt verði að bæta aðra þjónustu við eldri borgara og gera þeim kleift að búa heima hjá sér eins lengi og hægt er.
Ég hef í minni vinnu sem heilbrigðisstarfsmaður stýrt og verið leiðandi á þessari vegferð. Undanfarin ár hefur Heilsugæsla HSU verið brautryðjandi í fjarheilbrigðislausnum sem bæði hefur bætt þjónustu við eldri borgara og gert hana hagkvæmari. Árið 2023 stofnaði HSU heimaspítala eftir sænskri fyrirmynd til að draga úr innlögnum eldra fólks á sjúkrahús ásamt því að hefja fjarvöktun fyrir skjólstæðinga sína. Þrátt fyrir efasemdir starfsmanna í upphafi hefur reynslan sýnt að breytt verklag hefur gert heilbrigðisstarfsmönnum á heilsugæslunni auðveldar að takast á við aukin verkefni sem og aukin fjölda skjólstæðinga án þess að það hafi komið niður á gæðum þjónustunnar. Það sem gerðist líka var að skjólstæðingar heilsugæslunnar upplifðu ekki að þeir væru að fá verri þjónustu.
Tækninýjungar til bættrar þjónustu
Heilsugæslan útvegar skjólstæðingum sínum tæki til að mæla ýmsa þætti sem hafa áhrif á heilsu. Niðurstöður mælinganna sendast svo sjálfkrafa í kerfi heilsugæslunnar þar sem hjúkrunarfræðingar skoða og meta mælingar og ef þörf krefur hefur samband við skjólstæðinga, annaðhvort í formi skilaboða, myndsamtala eða símtala allt eftir þörfum og tilefni hverju sinni. Þetta nýja verklag hefur gert hjúkrunarfræðingum auðveldara að sinna fleiri skjólstæðingum en áður, þar sem áður þurftu starfsmenn heilsugæslunnar að fara í heimsókn til hvers og eins skjólstæðings.
Mikilvægt er að tækninýjungar og hagræðing sem af þeim hljótast séu ekki aðeins nýttar til hagræðis heldur líka til að bæta þjónustu.
Nú er staðan sú að sveitarfélagið Árborg hefur í nafni sparnaðar dregið saman í þrifum hjá eldri borgurum til að sinna annarri þjónustu sem þykir mikilvægari til eldri borgara. Hvernig væri að nota tækni eins og sjálfvirka lyfjaskammtara og fækka þeim innlitum og nýta mannskapinn í önnur verk. Með svona einfaldri lausn er ekki verið að skerða þjónustu heldur nota tæknina til gefa starfsfólki svigrúm til að sinna öðrum verkefnum eins og nauðsynlegum þrifum.
Margrét Björk Ólafsdóttir,
hjúkrunarstjóri skipar 2. sæti á lista Samfylkingarinnar og óháðra í Árborg
